حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2713

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

مذهبى بودن آن عمارت را به خوبى نشان ميداده است . درون معبد داراى تزيينى نبوده ، فقط سقفى ضربى داشته و چنانچه روشنائى ضعيفى ، كه منحصرا از يك در به آن ميرسيده ، وجود نميداشت ، تاريك ميمانده است ، ولى در طرف غربى آن از خارج دريچه‌اى بوده ، كه فقط بدالان راه داشته است . سواى اين طالارهاى عمده بنائيرا ، كه ما شرح ميدهيم داراى يك عدّه اطاقهاى كوچكى نيز بوده ، كه در عقب طالارها واقع و به آنها راه داشته ، در عقب طالارهاى كوچك هم يك يا دو تا از اين اطاقها واقع بود ، كه بزرگتر آن اطاقها در عقب طالار نمرهء 8 ( رجوع بگراور نمرهء 161 شود ) واقع گشته و آخرين بناى عمارت زاويهء غربى را تشكيل داده بود ، اين اطاقها هم سقفشان ضربى و بدون پنجره بوده و روشنائى را فقط از همان راهروهاى كوچك كسب ميكرده . عدّه‌اى چنين معتقدند ، كه تمام اين عمارت يا لااقل قسمت اعظم آن داراى طبقات فوقانى بوده . از بعض علائم و آثاريكه بالاى طالارهاى نمره 1 و 6 ديده مىشود چنين به نظر ميرسد ، كه كليهء بنا داراى طبقات فوقانى بوده است ، حتّى يكى از سيّاحان عمارت مزبور را با ارتفاع سه طبقه تحقيق و تصديق كرده و با جرأت تمام طبقات دوّم و سوّم را نشان داده ( گراوور نمره 162 ) . بعقيدهء همين سيّاح قسمتهاى فوقانى اين بنا از بسيارى جهات شبيه قصر بزرگ سلاطين ساسانى بوده ، كه آثار شكوه و عظمت آن هنوز در تيسفون ، در مكانى كه بقصر خسرو يا تخت خسرو معروف مىباشد ، باقى است ( مقصود طاق كسرى است ) ، ولى آن قصر از لحاظ طرح و نقشه با الحضر تفاوت زيادى داشته ، زيرا آن قصر فقط داراى طالارهائى بوده ، كه از همهء طالارهاى الحضر بزرگتر و در طرفين آن طالار دو جناح واقع بوده ، كه يكى براى خوابگاه و ديگرى بمنزلگاه اختصاص داشته است . معدودى از پنجره‌هاى موجود در الحضر ، كه به شكل مربع مستطيل است ، رويهمرفته مدخل اطاقها را تشكيل داده ، در يك نقطه هم درگاهى هلالى شكل ديده مىشود ، كه فعلا مسدود است . بجز رواقيكه معبد را احاطه كرده ، راهرو و معبد ديگرى وجود ندارد . اطاقها بطور عموم به يكديگر راه داشته ، غالبا سردر راهروها فقط از يك تخته‌سنگ ، كه با نازك